fbpx

Extra uitleg: het reptielenbrein

Het reptielenbrein

Stap 0 in het stappenplan (even laten afkoelen) is er niet voor niets… als je kinderen té boos zijn en aan het vechten zijn, dan valt er niet mee te praten.

In mijn coachpraktijk pak ik er wel eens een grote houten thermometer bij, die gaat van 1-10. Als je boosheid bij de 4 of 5 belandt, kan hij nog zakken, dan kun je nog logisch nadenken en iets doen om rustig te worden. Maar schiet hij bijvoorbeeld naar de 7, dan is er geen weg terug en ga je ontploffen richting de 10. En dan moet je eerst weer stapje voor stapje terug naar meer rust, zodat je weer helder kunt nadenken en dus ook kunt praten. Met boze kinderen (en volwassenen) valt echt niet te praten!

Hoe werkt dat nu in de hersenen? Die exploderende boosheid komt uit het reptielenbrein (zie afbeelding bovenaan). Daaroverheen zit het limbische brein (of zoogdierenbrein), het emotiecentrum dat herinneringen aan emoties koppelt (blijheid, boosheid, verdriet), en dáároverheen zit het ‘mensenbrein’, de neocortex: die zorgt ervoor dat we logisch nadenken, die kan ons gedrag afremmen.

Oftewel: het reptielenbrein kan roepen ‘gevaar! gevaar!’, het limbisch brein koppelt dat aan eerdere ervaringen en bevestigt dat, en het mensenbrein zegt: ‘Neeee, dit is een andere situatie, wat toen gebeurde is iets heel anders dan wat ik nu waarneem’. Of: ‘Er is voldoende hulp in de buurt, ik hoef me niet druk te maken’.

Wat gebeurt er nu bij boosheid en andere heftige emoties? Dan schakelt het mensenbrein uit… dan ben je helemaal blootgesteld aan al die emoties en is er geen relativeren mogelijk! Je reptielenbrein kan dan drie dingen doen om daarop te reageren:

  • vechten (‘fight’)
  • verlammen (‘freeze’)
  • vluchten (‘flight’)

De ene persoon zal in de tegenaanval gaan (vechten), de ander wordt stil en doet niks (verlammen) en de derde schiet in de ontkenning of kruipt weg (vluchten).

Wat ook nog mee speelt, is dat bij kinderen de prefrontale cortex nog niet goed ontwikkeld is, die is pas ver na de puberteit helemaal ‘klaar’. En die cortex (ook wel ‘frontaalkwab’) zorgt ervoor dat we weloverwogen en bedachtzaam dingen kunnen doen. Dus kinderen schieten nog eerder in hun reptielenbrein dan volwassenen.

En als je allebei in je reptielenbrein schiet, als ouder en kind… dan sta je dus tegen elkaar te schreeuwen en los je helemaal niks op.

En dus…?  Eigenlijk is er maar één oplossing als je kind in zijn reptielenbrein is geschoten: eerst kalmeren. ‘Reguleren’ heet dat met een mooi woord: je moet jezelf reguleren richting kalmte. En ook dat is iets dat jonge kinderen nog moeten leren. Heb jij een driftige peuter, dan help je hem het beste door hem te leren ‘reguleren’: hoe zorg je dat je weer rustig wordt. Veel erkenning geven, benoemen wat je kind wil, rustig ademhalen, vasthouden (of juist met rust laten). Het verschilt per kind. Maar in het algemeen kalmeert jouw aanwezigheid je kind: het voelt zich gezien en gehoord.

En natuurlijk moet je als volwassenen het goede voorbeeld geven: als jij een rustig en kalm systeem hebt, dan gaan kinderen dat spiegelen, die worden vanzelf ook rustiger.

Dus bedenk ook eens: waar word jij rustig van? Even afstand nemen? Even tot 10 tellen? Een wandeling maken?

En bedenk ook: als je kind zo’n bui heeft gehad, hoe werd hij/zij dan weer rustig? Wat deed je? Of wat deed je juist niet? Wat hielp bij het kalmeren? Zo ontdek je telkens wat meer hoe jij het beste kunt reageren op je kind.

Deze site werkt met cookies: wil je verder gaan, ga dan eerst akkoord met het gebruik hiervan. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies', zodat je niet eerst allerlei aparte toestemmingen hoeft te geven. Als je doorgaat op deze website zonder je cookie-instellingen aan te passen of als je klikt op "Accepteren" dan ga je akkoord met deze instellingen.

Sluiten