Het plannen voor een toetsweek is niet zo moeilijk. Vaak helpen ouders in het begin nog wat maar op zich kan een kind prima de stof over een aantal dagen verdelen. Toch gaat het vaak mis in de uitvoering: je redt het niet, het komt niet af je raakt moedeloos en gaat uitstellen… In dit blog leer je wat het vaakst vergeten wordt bij het maken van een planning, waardoor er in de praktijk niet veel terecht komt van leren.
Het nut van een planning
Kinderen in de brugklas krijgen vaak voor het eerst te maken met het fenomeen plannen. Een beginnersfout – die soms ook in latere jaren nog gemaakt wordt – is dat je alsmaar gaat leren voor die eerste toets. Dus je toetsweek begint met AK, en dan ga je de week ervoor extra veel AK leren. En dan heb je de dagen erna maar een halve dag voor je andere vakken. Een planning helpt in elk geval overzicht houden dat er nog meer is na die eerste dag.
Of je wel of niet een planning maakt voor je toetsweek, is een heel persoonlijke keuze. Je moet het vooral niet doen ‘omdat het van je ouders/mentor moet’. Ik zou zeggen: zolang het niet nodig is en je cijfers zijn prima, waarom zou je er dan tijd en moeite in stoppen? Maar als je cijfers tegenvallen, of je raakt in de stress van je toetsweek, of je bent een grote uitsteller, dan kan een goede planning veel rust en houvast geven.
Hoe de meeste mensen plannen
Sommige leerlingen in mijn praktijk hebben vlijtige ouders die een planning voor ze maken, of die hun kind in elk geval aansporen en helpen om iets op papier te zetten.
Meestal gaat het zo:
- je kijkt wanneer je welk vak hebt (het schema van je toetsen)
- in de week/weken voor je toetsweek schrijf je bij elke dag wat je aan welk vak gaat doen
Dan krijg je bijvoorbeeld: maandag woordjes Engels leren + geschiedenis H1.
Lekker duidelijk. Of niet? Welke woordjes? Wat moet je doen bij H1? Stel dat je 200 woordjes voor Engels moet leren. En stel dat hoofdstuk 1 van geschiedenis uit 4 paragrafen bestaat. Dan is er een groot risico op gedachten als: “Pffff het is zo veel”; “Dit lukt me echt nooit”; “Waar moet ik beginnen”; “Ik heb zoooo geen zin”. En dan krijg je uitstelgedrag.
Bijkomend probleem is dan: hoe zorg je dat je na die week ook alle stof 3x geleerd en herhaald hebt?
Wat bijna iedereen vergeet
Iedereen die ik spreek begint gewoon van voor naar achter te plannen: 1-2 weken voor de toetsweek elke dag 1-2 vakken, dan moet het lukken. Hopelijk kom je dan uit!
Wat nou als je eens van achteren naar voren gaat plannen? Dat je eerst onderzoekt wat je precies per vak moet doen en ook inschat hoeveel tijd dat kost? Dan kom je op een X aantal uren die je in totaal nodig hebt. En je hebt ook maar zoveel uren beschikbaar na schooltijd, in de aanloop naar je toetsweek, naast voetbal, hockey en andere leuke dingen.
Dan kun je dus achteruit gaan werken vanaf de eerste toets, om in te schatten of je 1, 2 of 3 weken van te voren moet beginnen. Dan wordt je planning een stuk concreter én ook haalbaar. Hieronder lees je hoe je dat stap voor stap doet.
Stappenplan toetsweek
- Zet al je vakken van de toetsweek onder elkaar op een rijtje
- Schrijf erachter wat je per vak moet doen voor de toets. Hak dat in kleinere brokjes. Dus bijvoorbeeld: H2 bestaat uit 4 paragrafen. En elke paragraaf moet je goed lezen, goed leren, en de begrippen ervan leren.
- Maak een zo exact mogelijke inschatting hoeveel tijd dat kost om een voldoende te halen. Hoe lang doe je over het lezen van 1 paragraaf? En het leren/stampen ervan (incl herhalingen)? En dan nog de begrippen? Misschien kom je wel op 1,5 uur per paragraaf. Dan is dat voor 4 paragrafen 6 uur.
- Tel alle uren van alle vakken op: dit is wat je nodig hebt om je goed voor te bereiden.
- Kijk naar je rooster en andere verplichtingen in de weken voor de toetsweek. Hoeveel tijd heb je? Op sommige dagen zul je meer tijd hebben dan andere. Tel gewoon eens op, bv 3 uur op zaterdag, 3 op zondag, 1 op maandag, 2 op dinsdag, 0 op woensdag, etc. Dan kom je op een totaal aantal uur in een week. En natuurlijk kun je niet elk lege uurtje opvullen met leren, je moet ook nog leven en ademhalen, dus let ook op genoeg vrije tijd.
- Nu weet je hoeveel dagen/weken van te voren je al moet beginnen met het plannen van de eerste brokjes werk (bv paragrafen doorlezen).
- Nu kun je stap voor stap elk kleine brokje van elk vak gaan verdelen over de tijd. Op zo’n manier dat alle brokjes aan bod komen. En dat het nog een beetje menselijk is.
Waarom dit beter werkt
Deze manier van werken zorgt ervoor dat je niet zo gemakkelijk in je oude vakuilen trapt (uitstellen, stress):
- de brokjes zijn behapbaar en concreet: je weet telkens precies wat je moet doen en wanneer het af is
- je weet dat als je je aan dit schema houdt, je gewoon voldoendes gaat halen (elke keer als je uitstelt ben je aan het ‘sneeuwschuiven’ en wordt de hoop die je nog moet doen steeds groter).
- Op tijd beginnen verlaagt de stress en daarmee ook het bijbehorende uitstelgedrag.
Maar wat als nog niet alles bekend is?
Wat nodig is bij deze manier van plannen, is dat je ook ruim op tijd weet wat de stof voor een toets gaat zijn. Dat lukt in de praktijk niet altijd: de docent zit nog in de stress to hoever ze gaan komen in het hoofdstuk, of er is sprake van veel uitval, of de communicatie is niet helder. Bij deze een pleidooi aan docenten: zorg dat kinderen 3 weken voor een toetsweek al weten waar ze aan toe zijn, niet op het laatste moment.
En leerlingen: soms is het overmacht en lukt het gewoon niet om voor een vak op tijd duidelijkheid te krijgen. Ga er praktisch mee om: begin alvast aan de vakken waarvoor je het al wel weet. En zodra het plaatje compleet is, kun je kijken wat je moet aanpassen in je planning.
Tenslotte
Blijf als ouders met je kind in gesprek. Het heeft niet zoveel zin als jij een hele strakke to-do-lijst voor je kind maakt. Ze moeten zelf leren om voor overzicht te zorgen en om keuzes te maken wat ze wanneer gaan doen. Door er zelf mee te oefenen en te leren van “Oh dat was te krap gepland”, zullen ze er steeds beter in worden.
Heb je het idee dat het niet alleen het plannen is dat lastig gaat, maar dat je kind ook niet goed weet hoe hij het allemaal aan moet pakken? Denk dan eens aan een paar lessen ‘leren leren‘, bij mij in Hoofddorp of online. Er zijn in het hele land gecertificeerde trainers ‘Ik leer leren’ in het hele land.
Of bestel het boek “Versla je faalangst!” speciaal voor jongeren: daarin gaat het vierde deel geheel over motivatie en je leeraanpak. Met veel handige tips en oefeningen!
