Vorige week schreef ik dat ChatGPT en aanverwanten niet alleen maar gebruikt worden om te cheaten, maar dat je er ook echt handig gebruik van kunt maken. En dan is de logische vervolgvraag: hoe dan? Hoe gebruik je AI slim bij het leren voor toetsen? In dit tweede deel van mijn drieluik over AI geef ik je 10 voorbeelden van ‘slim leren’ met AI.
1. Je begrijpt de som niet maar weet wel het antwoord
Dit kennen veel leerlingen: je hebt het antwoord op een wiskundesom ergens gevonden, maar je snapt niet hoe je daar komt. Zonde, want bij de toets moet je het zelf kunnen.
Wat je dan doet: je tikt in ChatGPT (of Claude, of een andere tool): “De uitkomst van deze som is 24. Leg me stap voor stap uit hoe ik daar kom.” En dan voeg je de som er natuurlijk bij. AI legt het dan stap voor je uit, net zo vaak en net zo lang tot je het snapt. Vaak met meer geduld dan je vader of moeder 🙂
Gevolg: je snapt hoe het werkt en kunt nu ook gerichter en met meer zelfvertrouwen gaan oefenen.
2. Je snapt de uitleg van je docent na 3x nog niet
Iedereen leert anders. En soms past de uitleg van je docent gewoon niet bij hoe jij denkt. Of heb je misschien gewoon pech met je docent. AI kan hetzelfde concept op tien verschillende manieren uitleggen. Je vraagt bijvoorbeeld: “Leg fotosynthese uit met een vergelijking uit het dagelijks leven” of “Leg het uit alsof ik 12 ben.” Ontdek wat je moet toevoegen om een voor jou begrijpelijke uitleg te krijgen.
3. Je wilt oefenen maar hebt geen opgaven meer
Laat zien waar je mee bezig bent, en vraag AI om nieuwe oefenopgaven: “Maak 5 vergelijkbare sommen over kwadratische vergelijkingen op 4 havo niveau.”Zo kun je blijven oefenen tot je het echt met meer routine kunt maken. Dat is het niveau dat je nodig hebt op een toets.
4. Je begrijpt een tekst niet
Een moeilijke tekst voor geschiedenis of economie? “Leg deze tekst uit in eenvoudige taal” of “Wat zijn de drie belangrijkste punten in deze tekst?”
Zo krijg je grip op de inhoud, en kun je daarna de originele tekst gemakkelijker lezen. Ik raad je wel aan om dat lezen ook echt nog te doen. Net zoals het niet zoveel zin heeft om alleen maar de samenvatting uit je boek te leren: je moet lange teksten leren doorgronden, leren begrijpen. Je toetsvragen gaan controleren of je dat inzicht hebt.
5. Je wilt checken of je de stof snapt
Dit is een van mijn favorieten: laat AI je overhoren. Upload foto’s van je bladzijdes en vraag bijvoorbeeld: “Stel me 10 vragen over dit onderwerp op niveau 2 vwo. Geef pas het antwoord als ik het zelf heb geprobeerd.” Zo test je jezelf zonder meteen de antwoorden te zien. Je kunt zelfs om hints vragen.
6. Je moet woordjes of begrippen stampen
Bij alles wat je moet stampen, elk woord, elke vertaling, elk begrip, moet je jezelf afvragen: “Hoe ga ik dit onthouden?”: waar lijkt het op, welk plaatje zie ik erbij, etc. Ezelsbruggetjes zijn je grootste vriend bij het leren. En AI kan je helpen die te bedenken. “Maak ezelsbruggetjes voor deze 8 Franse werkwoorden” of “Maak een verhaal waarin deze biologiebegrippen terugkomen.” Ons brein onthoudt verhalen en beelden veel beter dan losse lijstjes.
7. Je weet niet hoe je moet beginnen met een essay of werkstuk
AI is zo’n grote hulp bij het brainstormen! Het helpt je denkprocessen starten, het opent deurtjes in je brein die dan weer andere deurtjes openen.
En dan bedoel ik niet: “Schrijf een betoog over klimaatverandering.” Dat is cheaten. Maar bijvoorbeeld: “Ik moet een betoog schrijven over klimaatverandering. Help me stap voor stap hoe ik dit aanpak en welke invalshoeken ik kan kiezen.” Jij schrijft het zelf, maar AI helpt je op gang.
8. Je wilt weten of je samenvatting in orde is
Maak eerst zelf een samenvatting. Geef die daarna aan AI met de originele tekst erbij: “Heb ik de belangrijkste punten meegenomen?” Zo leer je ook meteen wat je mist en word je steeds beter in samenvattingen. Je kunt zelfs tips vragen hoe je zoiets het beste kunt aanpakken.
9. Je antwoord klopt niet maar je weet niet waar het fout ging
Niks irritanter dan dit: je ziet echt niet wat je verkeerd doet en toch klopt je antwoord niet. Je kunt de opdracht (en je antwoord) uploaden en schrijven:”Ik dacht dat het antwoord X was, maar het is Y. Leg uit waar mijn redenering fout gaat.” Hier ga je zoveel van leren! Fouten maken is niet erg, want dan leer je welke stappen in je denkproces nog beter kunnen.
10. Het begint allemaal met de juiste vraag
En hier zit misschien wel de belangrijkste tip: hoe beter je vraag, hoe beter het antwoord. Dat heet prompten, en het is echt een kunst. ‘Garbage in = garbage out’, oftewel: als je slechte vragen aan de robot stelt, krijg je ook slechte antwoorden. Alles wat hij mist aan informatie gaat hij er zelf bij verzinnen, waardoor je soms helemaal de mist in gaat.
Slechte voorbeelden:
❌ “Leg wiskunde uit” dat is veel te vaag, je krijgt een algemeen verhaal. Beter: “Ik snap niet waarom je bij het oplossen van kwadratische vergelijkingen plus en ook min moet gebruiken. Leg het uit met een simpel voorbeeld.”
❌ “Wat is de Franse Revolutie”: zo krijg je een tekst van Wikipedia. Beter: “Ik leer voor een toets over de Franse Revolutie. Dit is de tekst. Wat zijn de oorzaken die ik écht moet begrijpen, niet alleen uit mijn hoofd leren?”
Het verschil: bij een goede prompt vertel je wat je al weet, wat je niet snapt, en wat je ermee wil. Vraag aan het eind van je prompt ook: “Stel me vragen als je nog info van me mist”. Dan krijg je uiteindelijk een antwoord waar je echt iets mee kunt.
Tenslotte
Gebruik ChatGPT altijd met je boek of aantekeningen ernaast. AI maakt fouten. Check altijd of het klopt. Dat klinkt als extra werk, maar dat is juist leerzaam: je leert beoordelen wat klopt en wat niet. Ook dat is een vaardigheid die je straks goed kunt gebruiken.
Volgende week het laatste deel van dit drieluik: voor ouders die AI zelf niet goed kennen maar wel willen begrijpen wat hun kind aan het doen is. En hoe ze het gesprek kunnen aangaan.
