Als je gaat nadenken over motivatie, kom je in een soort van kip-ei-redenering terecht. Je gaat pas beginnen zodra je motivatie hebt, maar motivatie ontstaat vooral als je bezig bent. Als je merkt dat je beter wordt, stappen maakt, iets snapt wat je eerst niet snapte en vertrouwen krijgt dat het je gaat lukken. Maar om op dat punt te komen, wachten we vaak eerst op de motivatie om überhaupt te beginnen…
Die motivatie dus groeit vooral zodra een leerling begint. Laten we ons dus niet blindstaren op uitleggen waarom een bepaald vak of een bepaald diploma belangrijk is in het leven en hopen dat een kind vanzelf de zin krijgt om te starten. Laten we liever uitleggen hoe dit werkt en ze de tools geven om ‘gewoon’ te beginnen, zelfs als je geen zin hebt. In dit blog lees je hoe.
Dopamine helpt je aan meer motivatie
Ik was vorige week op een publieksdag van de Leidse universiteit, waar alerlei wetenschappers hun onderzoeken deelden rondom het brein en leren. Zo werd ons verteld dat er een misverstand is rondom dopamine, de neurotransmitter die zorgt voor een positief gevoel. Meestal wordt dopamine gekoppeld aan ‘doelen halen’: als je een doel haalt maak je dopamine aan.
In werkelijkheid ligt het wat meer genuanceerd: je maakt de hele dag dopamine aan. Maar de pieken in dopamine ontstaan vooral op de momenten dat iets beter gaat dan verwacht. Het afmaken van een taak, of een goed cijfer als je altijd goede cijfers haalt, zorgt dus niet per sé voor meer dopamine. Dopamine zit vooral in het nastreven, in het vooruitzicht en in de verrassing.
Het puberbrein en beloning
Als we het dan over het puberbrein hebben, dan spelen daar nog extra factoren mee. Het puberbrein is volop in ontwikkeling, en niet alle delen groeien even snel. Het beloningssysteem is al vroeg in de puberteit erg actief. Hierdoor reageren pubers sterk op alles wat direct iets oplevert: berichtjes op de telefoon, filmpjes, nieuwigheden.
Het hersendeel dat helpt vooruitkijken en plannen, de prefrontale cortex, is pas rond het vijfentwintigste jaar uitgerijpt.
Een beloning die verder weg ligt, zoals een goed cijfer over drie weken of een diploma volgend jaar, voelt voor een puber daardoor weinig echt. En juist dopamine, de stof die zorgt dat je ergens zin in krijgt en in actie komt, reageert vooral op wat dichtbij en merkbaar is. Als een tiener denkt aan leren, ziet hij vooral de moeite die het nu kost, terwijl de beloning nog ver weg ligt. Er komt dan te weinig dopamine vrij om op gang te komen. Je puber blijft als het ware ‘wachten’ op die zin die niet gaat komen: uitstelgedrag.
Hoe kun je je kind helpen beginnen?
Het helpt al als je deze dingen in je achterhoofd houdt als je met je kind praat. Het is ook geen onwil, het brein vindt het allemaal nog lastig. Je kunt vooral helpen om het ‘beginnen’ wat makkelijker te maken:
- Leg uit dat heel veel mensen dit herkennen, ook volwassenen. Dat we dit allemaal hebben moeten leren: beginnen aan iets, terwijl het gaandeweg (als het concreter wordt en je voortgang boekt) pas leuker wordt. Noem voorbeelden: een verbouwing, een presentatie op je werk.
- Help je kind grote dingen in stukjes hakken. Het is makkelijker om aan iets kleins te beginnen dan aan een grote berg. Bovendien kun je daarna elk stukje afvinken en trots op jezelf zijn (dopamine!)
- Help de lesstof interessant maken voor je kind, prikkel de nieuwsgierigheid die ze van nature hebben: nieuwe dingen helpen ook weer met die dopamine
- Benoem vooruitgang specifiek: Je bent toch maar mooi begonnen en kunt die eerste set woordjes al!
- Slik je ongeduld en ergernis zoveel mogelijk in, ga meer naast je puber staan in plaats van erboven: zullen we even samen kijken? Dan hebben we het zo af!
- Help je kind eerdere krachtige momenten herinneren. Elk kind heeft wel een herinnering aan een toets waar ze veel voor gedaan hebben, in de flow zaten en trots op zichzelf waren. En als dat niet van een toets is, dan van andere dingen waar je kind tegenop zag en die achteraf eigenlijk prima gingen of zelfs leuk waren. Een bepaalde vakantie, een enge achtbaan, een voetbaltraining, een sollicitatie.
- Leg de 5 minuten-regel uit: je besluit om in elk geval 5 minuten te gaan leren, en daarna beslis je of je nog eens 5 minuten doorgaat. Voor het brein werkt dat een stuk lekkerder dan dat je een half uur ergens aan moet. En jij weet inmiddels: als je eenmaal bezig bent, komt die dopamine ook.
Hulp nodig?
Als je dit allemaal wel herkent en veel strijd hebt thuis rondom het de werkhouding van je kind, dan heb ik nog een nieuwe video voor je waarin ik een tip deel die je gaat helpen hier beter mee om te gaan. Vraag hem hier aan!
En wil je hier eens verder over praten, of je kind aanmelden voor coaching? Boek dan hier een gratis kennismakingsgesprek in.
