Ik heb ze in een dag allemaal achter elkaar geluisterd. Alle afleveringen van De Rolverdeling, de nieuwe NPO-podcast van Sara de Monchy. Aandoenlijk, ontroerend maar vooral leerzaam. Ik ging me hechten aan de hoofdrolspelers, leerlingen van groep 8.
Aan Yahya, die zo graag een grote rol wil maar het nauwelijks hardop durft te zeggen. Aan Anaya, die weet wat ze wil maar botst op een systeem dat haar niet lijkt te zien. Aan juf Femke, die dag in dag uit vecht voor haar klas met een enthousiasme om U tegen te zeggen.
De titel zegt het al: wie krijgt welke rol in de musical? Maar de vraag die de hele podcast onder de oppervlakte stelt is een andere: wie krijgt welke rol in de maatschappij? En hoeveel daarvan ligt al vast op je twaalfde, bepaald door je postcode, je ouders, je thuissituatie?
Een groep 8 als miniatuurmaatschappij
De podcast volgt een aantal leerlingen van een basisschool in Vlaardingen in de aanloop naar hun eindmusical. Aan de ene kant van de klas: kinderen van hoge managers met zwembad en vwo-verwachtingen. Aan de andere kant: kinderen die thuis zorgen voor een zieke ouder, of die geweld ontvlucht zijn. Ze zitten naast elkaar, spelen en repeteren samen.
Met zoveel respect wordt er ingezoomd op de thuissituaties. Niemand wordt negatief weggezet: je leeft mee met elk van de kinderen én hun ouders.
"Waarom geen visagie dan?"
Neem Demy, een autistisch meisje met vwo-advies, die denkt aan een toekomst als psycholoog, om kinderen zoals zij zelf te helpen. Haar moeder reageert verbaasd: “Maar je wilde toch altijd visagie doen?” Het klinkt misschien apart, maar de podcast laat zien wat erachter zit. Geen huis, geen geld, een laag opleidingsniveau, dus een heel ander wereldbeeld rondom wat ‘een goede toekomst’ betekent. Een vast inkomen, iets concreets met je handen.
Schooladviezen
Elke ouder herkent wel het gedoe rondom de schooladviezen en schoolkeuze. Maar besef je hoeveel gedoe en vooral stress het onder kinderen geeft? In deze podcast komt dat goed naar voren. Ze praten erover alsof je iets ‘krijgt’ van de juf. Ik kreeg havo, ik kreeg vwo, ik kreeg mavo. Ze vergelijken zichzelf continu met elkaar en ook ouders hebben soms hoge verwachtingen die druk geven.
En wij als samenleving hebben nog steeds geen manier gevonden om dat beter te doen. Om het minder te laten voelen als een oordeel over wie je bent.
Heel anders ging het bij Qing. Die komt uit een gezin van Jehova’s getuigen, waardoor hij met sommige dingen niet meedoet en thuis een heel andere wereld heeft dan op school. Zijn ouders reageren opvallend nuchter op zijn havo-advies: liever mavo, want dan hoef je niet zo hard te werken. En dan hoor je op havo toch alleen maar al die verhalen over de evolutie die wij niet geloven. Het is een uitzondering op alles wat je verder hoort. Dat zet je aan het denken over wat ‘ambitie’ eigenlijk is, en wie dat definieert.
Je wereldblik verruimen
Als coach werk ik dagelijks met kinderen en jongeren die ergens mee zitten. Ik hoor hun verhalen, angsten en dromen, soms dingen die ze thuis niet hardop durven uitspreken, het gevoel dat niemand ze echt begrijpt. Dat herkende ik direct in Yahya, in Anaya, in Demy.
Wat Sara de Monchy zo goed doet: ze geeft een inkijkje in de binnenwereld die je vaak niet ziet bij mensen.
Soms hebben we een oordeel over iemand: die is onaardig, stom, anders dan ik, irritant, etc. Denk maar aan bepaalde collega’s. Of vrienden van je kinderen. Of ouders van die vrienden. Wat deze podcast vooral doet is je blik verruimen: iedereen heeft een verhaal dat jij niet kent. Blijf nieuwsgierig waarom mensen doen zoals ze doen.
Als je kinderen hebt of met kinderen werkt, luister dan eens naar deze podcast. Als een reminder: elk kind heeft een verhaal dat je niet ziet als je alleen naar de cijfers of het gedrag kijkt.
De podcast is ook een ode aan leerkrachten zoals juf Femke: ga er maar aan staan om zo’n groep kinderen zo goed mogelijk te begeleiden richting hun volgende school.
Luister je mee?
De Rolverdeling is gratis te beluisteren via Spotify, Apple Podcasts en de NPO Luister-app.
Luister hem in de auto of tijdens het wandelen of huishouden.
Ik garandeer dat je Yahya, Anaya, Maud, Demy en Qing niet snel vergeet.
En juf Femke al helemaal niet!
